الشيخ رسول جعفريان

573

صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )

الشيعة و قوة الشريعة يا تسلية الشيعة و تقوية الشريعة « 1 » است كه از آن نيز نسخه‌هاى متعددى در دست است . در همان مجموعهء 4296 مرعشى ( برگ 1 تا 22 ) ، مجموعهء 4014 مرعشى ( برگ 94 - 105 ) مجموعهء شمارهء 2204 / ف كتابخانهء ملى ( برگ 181 - 232 ) نسخه‌هايى از سلوة الشيعة موجود است . اين رساله در ميراث اسلامى ايران به چاپ رسيده است . « 2 » در اين نسخه‌ها مؤلف مطهر بن محمد مقدادى معرفى شده است كه گفتيم كسى جز سيد محمد ميرلوحى نيست . در اين مجموعه‌ها نخستين رساله ، رسالهء رد صوفيان ملا محمد طاهر قمى است كه به صورت مستقل نيز نسخه آن موجود است و عبارت نخست آن ، دقيقا شبيه همان عبارتى است كه در آغاز رسالهء اصول فصول التوضيح آمده است . گفتنى است كه رسالهء رد صوفيان وى در مجموعهء 2204 / ف كتابخانهء ملى و نيز نسخهء شمارهء 4014 مرعشى موجود است . در مجموعهء 2204 ملى ، ابتدا رساله‌اى تحت عنوان خلاصهء حديقة الشيعة آمده و در ابتداى آن اين عبارت به چشم مىخورد : « چون اين فقير ديد كه بسيار كسى از شيعيان فريب سنيان خورده‌اند و طريق و مذهب صوفيه را حق پنداشته ، مايل به ايشان شده‌اند ، خواست كه اندكى از عقايد ايشان در اين كتاب ذكر كند . . . » در پايان ، همين خلاصه‌كننده ، توصيه به خواندن توضيح المشربين كرده است . رسالهء بعدى عنوان مختصر التوضيح دارد كه بر اساس شرحى كه در مقدمهء آن آمده ، خلاصهء توضيح المشربين است . نام ديگر آن اصول فصول التوضيح است كه گذشت . در ابتداى نسخهء كتابخانهء ملى و مرعشى آمده است : اما بعد ، بر ضماير زاكيه ارباب انصاف پوشيده نماند كه يكى از علماى اماميه ، رساله‌اى در ذم طايفهء متصوفه تأليف نموده و حضرت مولانا محمد تقى مجلسى ردّى بر مؤلف رسالهء مزبوره قلمى گردانيده و به نزد مشار اليه ارسال فرموده . و مومى اليه ردّى بر آن تحرير نموده و به خدمتش فرستاده ، و چون ردّين مزبورين در حواشى رسالهء مسطوره مرقومه بوده ، ديگرى آن را به ترتيب در متن كتاب جاى داده و مشتمل بر بيست و سه باب گردانيده و بابى محتوى بر چهار فصل و آن را توضيح المشربين و تنقيح المذهبين نام كرده . و چون مرتّب فصل چهارم از هر باب كه در بيان محاكمات اوست ، بسطى داده ، به خاطر اين شكسته رسيد كه آن فصول را محذوف ساخته ، به مقالات مناظرين اختصاص دهد و محاكمه را به مطالعهء منصف حواله نمايد و بعد از اتمام ، آن را مختصر التوضيح نام كند . »

--> ( 1 ) . ممكن است كه رسالهء تسلية الشيعة و تقوية متن مفصل سلوة الشيعة و قوة الشريعة باشد . متن موجود در نسخهء شمارهء 4296 متن خلاصه و متن موجود در نسخهء شمارهء 3306 متن مفصل آن است . در مجموعهء ش 1561 كتابخانهء آية الله گلپايگانى نيز نسخه‌اى از آن موجود است . ( 2 ) . ميرلوحى ، سلوة الشيعة ، 337 - 359